Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Niño

Theo Báo cáo số 10441/BC-BNNMT ngày 12/9/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện tượng El Niño đã hình thành và có thể đạt cường độ rất mạnh; lượng mưa có khả năng thiếu hụt, mùa mưa kết thúc sớm, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước trên diện rộng. Tại Gia Lai, nhiều khu vực được xác định có nguy cơ cao thiếu nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp; tình trạng nắng nóng, thiếu nước cũng có thể ảnh hưởng đến nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi và làm tăng nguy cơ cháy rừng.

Trước tình hình này, UBND tỉnh yêu cầu chủ động ứng phó ngay từ cuối năm 2026, không để bị động khi bước vào cao điểm mùa khô. Theo đó, các địa phương phải kiểm đếm, đánh giá nguồn nước và khả năng tích nước của từng hồ chứa, đập dâng; rà soát số liệu hạn hán các năm 2015-2016 và 2019-2020 để xác định những khu vực, diện tích có nguy cơ thiếu nước, từ đó xây dựng phương án phòng, chống hạn cụ thể cho từng công trình, từng vùng.
Một trong những yêu cầu trọng tâm là phải ưu tiên nguồn nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu. Những vùng dự báo không bảo đảm nguồn nước phải chủ động điều chỉnh, giảm diện tích gieo trồng; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp. Các địa phương đồng thời phải tận dụng nguồn nước từ sông, suối nhỏ, khôi phục giếng khoan chống hạn, nạo vét kênh mương và chuẩn bị máy bơm để sẵn sàng huy động khi cần thiết.

Giao Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát diễn biến thời tiết, nguồn nước; hướng dẫn các địa phương xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp với khả năng nguồn nước; phối hợp đề xuất phương án vận hành linh hoạt các hồ chứa, trong đó tính toán việc tích nước sớm tại những khu vực có nguy cơ hạn hán, thiếu nước; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kịch bản nguồn nước và phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước khi nguồn nước ở trạng thái thiếu hoặc thiếu nghiêm trọng.

Cùng với đó, rà soát khả năng khai thác, sử dụng kết hợp hoặc luân phiên nguồn nước mặt, nước dưới đất; tham mưu phương án huy động, điều chỉnh, tăng công suất các công trình cấp nước tập trung trong trường hợp hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng, ưu tiên cấp nước sinh hoạt và cây trồng có giá trị cao.

Đối với các công trình cấp nước sinh hoạt, UBND tỉnh yêu cầu rà soát, bảo trì giếng, thiết bị, đường ống; sẵn sàng vận hành các nhà máy cấp nước đạt công suất tối đa, mở rộng mạng lưới, đấu nối đến hộ gia đình. Các địa phương phải thống kê phương tiện, thiết bị chứa và vận chuyển nước sạch để chủ động đưa nước đến những cụm dân cư bị thiếu nước.

Sở Tài chính trên cơ sở đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các xã, phường tham mưu UBND tỉnh kịp thời bố trí kinh phí hỗ trợ ứng phó hạn hán; hướng dẫn các địa phương sử dụng ngân sách để xử lý các tình huống cấp bách phát sinh.

Sở Công Thương phối hợp điều tiết nguồn nước các hồ chứa thủy điện hợp lý, ưu tiên cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh; đồng thời chỉ đạo Công ty Điện lực Gia Lai ưu tiên cấp điện liên tục cho các trạm bơm tưới và nhà máy cấp nước sinh hoạt, không để thiếu điện ảnh hưởng đến việc chống hạn.

Đối với UBND các xã, phường, UBND tỉnh yêu cầu xây dựng phương án tích nước, phòng chống hạn theo từng công trình, từng vùng; tiết kiệm nước ngay từ vụ Đông Xuân; chủ động chuyển đổi cây trồng tại những khu vực thiếu nước; chuẩn bị phương án cấp nước sinh hoạt cho người dân. Các địa phương cũng phải tuyên truyền để người dân nhận thức rõ nguy cơ thiếu nước, chủ động tiết kiệm và sử dụng nước hiệu quả.

Đáng chú ý, các Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai, Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định phải xây dựng phương án tích nước, phòng chống hạn cụ thể cho từng công trình; trong đó, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Gia Lai báo cáo phương án tích nước trước ngày 30/10/2026, Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định trước ngày 15/11/2026; phương án phòng, chống hạn phải hoàn thành, báo cáo trước ngày 30/11/2026.

Các doanh nghiệp cà phê, chè trên địa bàn tỉnh yêu cầu thường xuyên đánh giá trữ lượng nước, khả năng tưới của từng công trình để điều chỉnh kế hoạch cấp nước; xây dựng phương án phòng, chống hạn cụ thể, ưu tiên nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất của người dân khi nguồn nước bị thiếu hụt.

UBND tỉnh yêu cầu Thủ trưởng các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tích cực triển khai thực hiện định kỳ hoặc khi có yêu cầu, báo cáo tình hình triển khai thực hiện về UBND tỉnh (qua Sở Nông nghiệp và Môi trường) để theo dõi, chỉ đạo.